Tế lễ trong kỷ niệm ngày mất Hoàng phi Trinh Liệt tôn thần Lê Thị Ngọc Ân năm 2025. Ảnh Năng Tiến

Theo sử tích và truyền ngôn dân gian, bà tên thật là Đinh Thị Ngọc Hoa, cháu nội cụ Đinh Thời Dĩnh – người có công khai lập làng Hội Hiền. Trong buổi đầu khởi nghĩa, khi lực lượng nghĩa quân còn mỏng và liên tục bị quân Minh truy quét gắt gao, chính cô gái họ Đinh đã tận dụng sự thông thạo địa hình quê hương để đánh lạc hướng quân thù, bí mật chỉ lối giúp nghĩa quân rút lui an toàn vào Nghệ An, tạo tiền đề quan trọng cho bước phát triển sau này.

Sau khi đánh đuổi giặc Minh, năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, khai sáng triều Nhà Lê sơ . Ghi nhớ công lao của người con gái làng Hội Hiền, vua đã cho lập đền thờ, sắc phong Hoàng phi Trinh Liệt tôn thần, ban quốc tính họ Lê, đổi tên thành Lê Thị Ngọc Ân. Do tục kiêng húy trong dân gian, người dân gọi chệch thành “Am”, và từ đó ngôi đền mang tên Đền Bà Am.

Làng Hội Hiền , xã Thọ Long

Không gian linh thiêng mỗi độ xuân về

Nếu ngày 27 tháng 9 âm lịch hằng năm là dịp chính lễ tưởng niệm ngày mất của bà, thì những ngày đầu xuân mới lại là thời điểm Đền Bà Am đón đông đảo người dân và du khách thập phương về dâng hương, lễ bái.

Khi đất trời giao hòa, cỏ cây đâm chồi nảy lộc, Đền Bà Am như khoác lên mình diện mạo tươi mới. Cờ hội rực rỡ trong nắng sớm, hương trầm lan tỏa trong không gian tĩnh lặng, tiếng chuông ngân vang giữa tiết xuân se lạnh tạo nên một khung cảnh trang nghiêm mà ấm áp. Từng dòng người trong trang phục chỉnh tề, thành kính dâng nén hương thơm, gửi gắm ước nguyện về một năm mới bình an, gia đình hòa thuận, con cháu học hành tiến bộ, quê hương ngày càng phát triển.

Đền Bà Am là di tích - “điểm tựa” tâm linh cho người dân địa phương. Ảnh Năng Tiến

Đối với người dân Hội Hiền nói riêng và xã Thọ Long nói chung, việc du xuân lễ đền đầu năm không chỉ là nét đẹp tín ngưỡng mà còn là truyền thống văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Con cháu xa quê, dù làm ăn nơi đâu, mỗi độ Tết đến Xuân về vẫn thu xếp thời gian trở về quê nhà, cùng gia đình tới đền thắp hương tưởng nhớ tiền nhân. Khoảnh khắc ấy không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là sự kết nối cội nguồn, nhắc nhớ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Giá trị lịch sử và sự tiếp nối hôm nay

Trải qua biến thiên của thời gian, ngôi đền từng bị hư hỏng nhiều hạng mục. Tuy nhiên, bằng tấm lòng thành kính, những năm cuối thế kỷ XX, người dân địa phương đã chung tay đóng góp công sức, tiền của để trùng tu, tôn tạo di tích, giữ gìn không gian thờ tự trang nghiêm. Những hiện vật đá còn lưu giữ được xem như chứng tích của quá khứ, góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử của di tích.

Ngày nay, Đền Bà Am không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi câu chuyện về lòng dũng cảm, sự hy sinh thầm lặng của người con gái họ Đinh là bài học sống động về tinh thần yêu nước, nghĩa tình và trách nhiệm với quê hương.

Trong những ngày đầu xuân, giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày, Đền Bà Am vẫn lặng lẽ hiện diện như một điểm tựa tinh thần vững bền. Nơi ấy, quá khứ hào hùng và hiện tại giao thoa; nơi niềm tin, sự tri ân và khát vọng về tương lai cùng hội tụ.

Và mỗi nén hương dâng lên trong sớm xuân không chỉ là lời cầu chúc cho một năm mới an khang, mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn văn hóa, hun đúc niềm tự hào về mảnh đất Hội Hiền giàu truyền thống lịch sử và nghĩa tình.

Năng Tiến, Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công