Đối với xã Thọ Long, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và mở rộng không gian phát triển, việc phát huy lợi thế quỹ đất nông nghiệp, tái cơ cấu sản xuất theo hướng hàng hóa được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp thích ứng với yêu cầu mới.

Từ những thửa ruộng nhỏ đến cánh đồng lớn

Trong nhiều năm, sản xuất nông nghiệp của người dân chủ yếu dựa trên những thửa ruộng nhỏ lẻ, manh mún. Quy mô sản xuất phân tán khiến việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng gặp nhiều khó khăn, chi phí sản xuất cao, năng suất lao động thấp, đồng thời hạn chế khả năng hình thành vùng nguyên liệu tập trung để thu hút doanh nghiệp đầu tư, liên kết tiêu thụ.

Nhận thức rõ những hạn chế đó, cấp ủy, chính quyền xã Thọ Long đã tập trung tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương tích tụ, tập trung ruộng đất gắn với phát triển nông nghiệp hàng hóa. Quá trình triển khai luôn được thực hiện trên cơ sở công khai, dân chủ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Đến nay, toàn xã đã tích tụ, tập trung được 34,5 ha đất nông nghiệp, với 06 hợp tác xã tham gia tổ chức sản xuất.

Con số 34,5 ha tuy chưa lớn nhưng phản ánh bước chuyển tích cực trong tư duy phát triển nông nghiệp của địa phương. Đằng sau mỗi hecta đất được tích tụ là sự đồng thuận của người dân, sự kiên trì trong công tác tuyên truyền, vận động và sự chủ động của các hợp tác xã trong việc tập hợp nguồn lực, tổ chức lại sản xuất.

Quan trọng hơn, từ những diện tích được tích tụ, một phương thức sản xuất mới đang từng bước được hình thành.

Khi đất đai được tập trung, máy móc có điều kiện hoạt động đồng bộ; quy trình kỹ thuật được áp dụng thống nhất; việc quản lý dịch hại, sử dụng vật tư nông nghiệp và tổ chức thu hoạch được thực hiện khoa học hơn. Đồng thời, những vùng sản xuất đủ lớn cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia liên kết, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Điều đó cho thấy, tích tụ ruộng đất không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là nền tảng để nâng cao giá trị sử dụng đất, gia tăng hiệu quả sản xuất và cải thiện thu nhập cho người nông dân.

Hợp tác xã phải trở thành "nhạc trưởng" của chuỗi liên kết

Nếu tích tụ đất đai là điều kiện cần thì hợp tác xã chính là nhân tố quyết định để biến lợi thế về quy mô thành giá trị kinh tế.

Hiện nay, trên địa bàn Thọ Long có 06 hợp tác xã tham gia tổ chức sản xuất nông nghiệp. Trong bối cảnh mới, hợp tác xã không chỉ dừng lại ở vai trò cung ứng giống, vật tư hay dịch vụ thủy lợi như trước đây mà cần chuyển mạnh sang tư duy tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Hợp tác xã phải trở thành nơi tập hợp nông dân, xây dựng vùng nguyên liệu, thống nhất quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng sản phẩm, ứng dụng cơ giới hóa và chuyển đổi số, đồng thời làm cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, ngân hàng, nhà khoa học và thị trường.

Khi đó, mỗi hộ nông dân sẽ không còn sản xuất đơn lẻ mà trở thành một mắt xích trong chuỗi liên kết thống nhất, góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng sức cạnh tranh của nông sản.

Thực tiễn tại nhiều địa phương trong tỉnh Thanh Hóa đã cho thấy, những mô hình tích tụ đất đai gắn với hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết đều mang lại hiệu quả rõ nét. Đây cũng là hướng đi Thọ Long cần tiếp tục kiên trì thực hiện trong thời gian tới.

Từ "cánh đồng lớn" đến "chuỗi giá trị lớn"

Một nền nông nghiệp hiện đại không được đo bằng diện tích gieo trồng hay sản lượng thu hoạch, mà được đánh giá bằng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị diện tích, khả năng cạnh tranh của sản phẩm và thu nhập của người sản xuất.

Bởi vậy, mục tiêu của tích tụ, tập trung ruộng đất không chỉ dừng ở việc tạo ra những cánh đồng lớn.

Một hecta đất được tích tụ nhưng vẫn sản xuất theo tư duy cũ sẽ khó tạo ra giá trị mới. Ngược lại, một vùng sản xuất được tổ chức bài bản, có tiêu chuẩn chất lượng, có doanh nghiệp liên kết tiêu thụ và có thương hiệu sẽ mang lại giá trị cao hơn nhiều lần.

Điều đó đặt ra yêu cầu các hợp tác xã phải chủ động lựa chọn cây trồng phù hợp với lợi thế địa phương; xây dựng vùng nguyên liệu ổn định; đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng khoa học - công nghệ; chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn; tăng cường truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đặc biệt, liên kết với doanh nghiệp phải được xây dựng trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa các bên. Người nông dân có đầu ra ổn định; hợp tác xã nâng cao năng lực tổ chức sản xuất; doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu đạt chất lượng. Chỉ khi lợi ích được gắn kết lâu dài, chuỗi giá trị mới phát triển bền vững.

Đồng thuận của người dân – nền tảng của thành công

Đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn là tài sản, sinh kế và sự gắn bó của nhiều thế hệ nông dân.

Vì vậy, tích tụ, tập trung ruộng đất muốn thành công không thể chỉ dựa vào các quyết định hành chính mà phải được xây dựng trên nền tảng đồng thuận của người dân; bảo đảm công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa các bên.

Mỗi mô hình sản xuất cần được tính toán kỹ về hiệu quả kinh tế; mỗi vùng nguyên liệu phải phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường; quyền lợi của người dân phải luôn được bảo đảm.

Khi người dân nhận thấy việc tham gia tích tụ đất đai mang lại thu nhập cao hơn, giảm chi phí sản xuất và tạo đầu ra ổn định, chủ trương này sẽ trở thành nhu cầu tự thân của quá trình phát triển chứ không chỉ là một nhiệm vụ cần thực hiện.

Không để "đất lớn" nhưng "giá trị nhỏ"

Thực tế cho thấy, tích tụ đất đai chỉ là điều kiện khởi đầu. Điều quyết định thành công vẫn là năng lực tổ chức sản xuất và khả năng tạo ra giá trị gia tăng.

Bởi vậy, Thọ Long cần tránh tư duy chạy theo diện tích mà xem nhẹ hiệu quả.

Điều cần hướng tới không chỉ là những cánh đồng lớn về quy mô, mà còn phải đồng bộ về hạ tầng, hiện đại về công nghệ, chuyên nghiệp trong quản trị và rộng mở về thị trường.

Mỗi hecta đất được tích tụ phải tạo ra giá trị kinh tế cao hơn; mỗi hợp tác xã phải nâng cao năng lực quản trị; mỗi người nông dân tham gia phải có việc làm ổn định và thu nhập ngày càng được cải thiện.

Đó mới là thước đo thực chất của quá trình chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Mở một chương mới cho nông nghiệp Thọ Long

Con đường từ những thửa ruộng nhỏ đến nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại không thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Đó là hành trình đòi hỏi quyết tâm chính trị, sự đồng hành của chính quyền, vai trò dẫn dắt của hợp tác xã, sự gắn kết của doanh nghiệp và trên hết là niềm tin, sự đồng thuận của người nông dân.

34,5 ha đất đã được tích tụ hôm nay mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là trên những cánh đồng ấy đang từng bước hình thành một phương thức sản xuất mới - nơi đất đai được khai thác hiệu quả hơn, khoa học - công nghệ được ứng dụng sâu hơn, liên kết sản xuất được bền chặt hơn và giá trị nông sản không còn dừng lại ở sản lượng, mà được tạo nên từ chất lượng, thương hiệu và thị trường.

Trong chặng đường phía trước, Thọ Long không chỉ hướng tới mở rộng diện tích tích tụ ruộng đất, mà còn hướng tới xây dựng những hợp tác xã đủ năng lực quản trị, những vùng nguyên liệu đủ quy mô, những chuỗi liên kết đủ bền vững và những sản phẩm nông nghiệp đủ sức cạnh tranh.

Bởi suy cho cùng, mục tiêu của tích tụ, tập trung ruộng đất không phải là tạo ra những cánh đồng rộng hơn, mà là tạo ra cuộc sống khá giả hơn cho người nông dân; không chỉ nâng cao giá trị của từng thửa ruộng, mà còn nâng cao giá trị của cả nền nông nghiệp địa phương.

Khi hợp tác xã thực sự trở thành trung tâm liên kết sản xuất; khi doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân; khi khoa học - công nghệ trở thành động lực tăng trưởng; khi mỗi hecta đất đều được khai thác theo tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, thì những cánh đồng Thọ Long sẽ không chỉ mang lại những mùa vàng bội thu, mà còn tạo dựng những chuỗi giá trị bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, hiệu quả và hội nhập.

Đó cũng chính là thước đo của sự phát triển: không phải đất nhiều hơn, mà là giá trị cao hơn; không phải sản xuất lớn hơn, mà là người nông dân giàu hơn.

Từ những cánh đồng hôm nay, Thọ Long đang từng bước viết nên một chương mới của nông nghiệp - chương của tư duy đổi mới, của liên kết, của khoa học và của khát vọng phát triển bền vững.

Đó không chỉ là câu chuyện của 34,5 ha đất đã được tích tụ, mà còn là câu chuyện về cách Thọ Long đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp, từ "cánh đồng lớn" đến "chuỗi giá trị lớn", từ khai thác tiềm năng đất đai đến kiến tạo giá trị bền vững. Đây cũng là nền tảng để địa phương xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, thích ứng với yêu cầu hội nhập và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Năng Tiến, Trung tâm Cung ứng Dc công